Met de recent goedgekeurde Europese Right to Repair Directive (2024/1799) wil Europa de circulaire economie bevorderen en ervoor zorgen dat burgers hun kapotte producten vaker laten herstellen in plaats van weg te gooien. De richtlijn voorziet onder andere in de creatie van een Europees Online Repair Platform (ORP) waar burgers eenvoudig en gratis herstellers van consumentengoederen kunnen opzoeken en contacteren.
Als consortium van organisaties die de hersteleconomie in België stimuleren, en die door verschillende Europese projecten al ervaring hebben met het bouwen van een online repair platform (ORP), willen we de Belgische overheid twee aanbevelingen overmaken om ervoor te zorgen dat het Belgisch ORP effectief tot meer reparaties leidt:
Een Repair Fonds invoeren kan een essentiële hefboom zijn voor de Europese verplichtingen met betrekking tot repareren en de Vlaamse en federale plannen voor klimaat, omgeving en circulaire economie.
Hoe werkt zo’n Repair Fonds?
Burgers die naar een hersteller gaan die bij het fonds is aangesloten, krijgen een aanzienlijke korting op hun factuur. Het fonds betaalt vervolgens de herstellers de gegeven korting terug. Om bij het fonds te kunnen aansluiten moeten herstellers aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen. De financiering van het fonds gebeurt door de UPV-organisaties van de verschillende productcategorieën waarop het fonds van toepassing is. Het bedrag dat de UPV-organisaties in het fonds moeten storten kan berekend worden op basis van de hoeveelheid producten die op de markt komen, de gemiddelde herstelkosten per productcategorie en het na te streven aantal herstellingen per jaar.
De kledingindustrie heeft een enorme impact op het milieu en klimaat. Dat komt onder andere doordat deze industrie nog erg lineair georganiseerd is, gericht op snelle consumptie. Kleding langer in gebruik houden door ze goed te verzorgen en te (laten) herstellen als ze stuk gaat, kan deze trend keren.
Daarom liet Repair&Share in 2024 een onderzoek uitvoeren naar de staat van de textielherstelsector in Vlaanderen en de barrières en kansen die textielherstellers ervaren. Het onderzoek werd uitgevoerd door Isabelle Vanhoutte in het kader van het project Van Naald tot Draad, met steun van de Vlaamse Overheid – Departement Omgeving. Op basis van het onderzoek formuleert Repair&Share zes aanbevelingen aan modelabels en kledingwinkels, onderwijs- en opleidingsinstellingen en beleidsmakers. Om de transitie naar een circulaire modeindustrie te versnellen, is het belangrijk dat deze stakeholders de krachten bundelen.
De federale regering heeft een Actieplan goedgekeurd met 25 maatregelen ter verwezenlijking van de circulaire economie. Het opnemen van een repair-score is een van de voorgestelde maatregelen en moet ervoor zorgen dat een label in één oogopslag duidelijk maakt hoe goed een product te repareren is. Een dergelijke score op toestellen stimuleert zowel consumenten als producenten om voor herstelbare producten te kiezen en zet fabrikanten aan tot meer ecologisch ontwerp.
In onze meest recente nota naar beleidsmakers verwelkomen we dat de federale regering ons voorstel meeneemt om alvast voor een aantal elektrische toestellen een repair-score in te voeren in België. Verder, willen we ook de aandachtspunten benadrukken waarmee beleidsmakers rekening moeten houden voor een betrouwbare en effectieve score. We baseren ons hiervoor op onze analyse van het systeem dat momenteel van toepassing is in Frankrijk.
Een uitgebreidere versie is terug te vinden in het onderzoeksrapport Textielherstel in Vlaanderen.
In deze nota doen Repair&Share en Herw!n beleidsvoorstellen om de herstelsector op een structurele manier te versterken. De nota bevat voorstellen om van herstel een rendabele economische activiteit te maken, om repair te stimuleren via de UPV en om opleiding en tewerkstelling van herstellers te versterken. De beleidsvoorstellen zijn gebaseerd op knelpunten en kansen die kwamen bloot te liggen tijdens het project Repair zkt Hub 2021-2022.
In 2020 voerde Repair&Share een bevraging uit bij professionele herstellers van kleine elektrische huishoudteostellen in Vlaanderen. Doel was om zicht te krijgen op de hefbomen en drempels die professionele herstellers in Vlaanderen ervaren. Als belangrijkste drempel kwam naar voren dat herstelwerk vandaag niet langer economisch rendabel is. Daarnaast is het voor herstellers vaak moeilijk om de nodige reserveonderdelen en informatie van fabrikanten te krijgen.
Voor de campagne Recht op Repareren van oktober 2021 vertaalden we dit onderzoek in beleidsaanbevelingen om de Belgische herstelsector nieuw leven in te blazen. De focus ligt op economische maatregelen zoals een reparatiefonds, repaircheques, BTW- en loonlastenverlaging, tewerkstellings- en opleidingsprogramma’s, verlaging van wisselstukkenprijzen.
Ook beschikbaar in het Engels:
Click on the following links to read the English version of our policy proposals for the Belgian Right to Repair Campaign of October 2021, the English version of the survey report and the English version of the summary report with policy recommendations.
Iedereen heeft recht op producten die lang meegaan en repareerbaar zijn. Dat is vandaag allesbehalve evident. Onze spullen gaan steeds minder lang mee. En als ze kapot gaan, zijn ze ook nog eens moeilijk te herstellen: onderdelen zitten vastgelijmd, wisselstukken ontbreken, er zijn geen herstellers in de buurt … Met de campagne Recht op Repareren, gelanceerd in 2020, vragen we politici op het Europese, het federale en het regionale bestuursniveau om daar mee verandering in te brengen. Repareren is goed voor het milieu, gaat overconsumptie tegen en zorgt voor lokale jobs.
Onze aanbevelingen:
1. Verlengen van de wettelijke garantie
2. Beschikbaar maken van herstelinformatie
3. Beschikbaar maken van wisselstukken
4. Een Belgisch register van herstellers
5. Herstellen goedkoper maken
We maakten ook een apart dossier over het nationaal register van herstellers: